Ai 19 d’otober é le festival di cors de mituns „Ciantéde cun nos“ gnü tignì tl salf dl Palaz di Cungrésc a Urtijëi. La manifestaziun é en chësc ann gnüda metüda a jì dal’Union di Ladins de Gherdëina cun la colaboraziun dla Generela y dles uniuns di ladins dles atres valades. Por i mituns él na bela ocajiun de conësce i paîsc dles atres valades incër le Sela, mo ince por s’incuntè cun d’atri mituns cun chi ch’ai partësc la medéma ligrëza por la musiga. La manifestaziun à metü man danmisdé cun na mëssa ladina tignida tla dlijia da Urtijëi da siur Eugen Runggaldier y ciantada dal cor di mituns d’Ampëz „Sóen in festa“.
Domisdé s’àl abiné na bela compëda de jënt a d’ascutè le conzert di pici mituns. La presidënta dl’Union Generela Elsa Zardini y la presidënta dl’Union de Gherdënia à albü le plajëi y l’onur de saludé n publich numerus y les autoritês.
I mituns ne s’à nia lascè petlè y à ciantè cun ligrëza les cianties ch’ai â imparè ite te zacotan de mëisc de proes. Insciö n’esi nia mâ sta bugn de comöie i geniturs, mo döt le publich che ti à fat n gran aplaus. Protagonisc dl domisé é stà le “Cor di mutons de Sëlva”, le “Cor di mutons de Urtijëi” y le “Cor di mutons de Runcadic” che rapresentâ Gherdëna; le “Cor dla scora de musiga” y le “Cor di mituns d’Al Plan” dala Val Badia; le “Cor di bec Pentagramma” da Fascia; le “Pico coro Col de Lana” da Fodom; le “Còro sóen in festa” y le “Coro de ra ójes bianches de ra scora de musica de Anpézo” da Cortina. Por stlü jö en belëza à i nü cors ciantè düc adöm l’inn ladin, metü adöm por la pröma ediziun dl festival da Graziano Grossrubatscher, sot la direziun de Paul Senoner de Sëlva che é dagnora stè un di co-organisadus dla manifestaziun.

Le „Cor di pici ciantadus d’Al Plan“ cun la dirighënta Inge Dejaco y la presidënta Herta Verra à rapresentè la Val Badia deboriada cun le „Cor dla scora de musiga dla Val Badia“, che à ciantè sot ala direziun de Bruno Rives.

Te na bela atmosfera d’amizizia tl’ostaria Bad Cortina a Al Plan à la Uniun di Ladins dla Val Badia presentè ai 4 d’otober le pice liber dal titul „Ia y cà“ cun composiziuns de Luciano Costner de Badia, en êrt Luciano dles Dolomites. A sonè y daidé intrategnì le publich êl Christian Pescosta da Corvara y Max Castlunger da San Martin. L’autur é n personaje che düc conësc tla Val Badia. Al é stè por tröc agn maéster de schi a Badia, a San Ciascian y cinamai di Stac Unis d’America, al à rodé deplü perts dl monn, olach’al à albü la poscibilité de fà i sporc che ti à dagnora plajü: arpizé y jì cui schi d’alpinism. Mo da plü agn incà virel tla natöra: so daciasa é les munts y canch’al é rî tëmp ciafel adassosta te val’ tablé da munt. Al laôra tl bosch y tla campagna por se davagné val’ scioldo pro i paurs. Tröp deplü n’adorel nia. Te süa vita söl lim dla sozieté ti nen capitëiel de vigni sort, al vëiga da n ater punt d’odüda le monn de chël che ël instës fajô pert cina dan da n valgügn agn. Cun sües composiziuns ne n’ôl nia le critiché, mo al scrì sciöch’al la vëiga y cunta de sües esperiënzes da canch’al é gnü „salvare“. Ai tesc de Luciano ti fej da cornisc i bi dessëgns de Gabi Mutschlechner, n’artista jona d’Al Plan che vëgn aprijada tres deplü por so talënt y sües beles pitöres.

L’autur é gnü presentè da so compagn Christian Ferdigg che é instës poet y conësc Luciano bele da plü agn.	Luciano y Arianna en ocajiun dla presentaziun dl liber.

Ai 3 d’otober dl 2008 él gnü portè dant por le pröm iade sön le palch dl teater da Balsan le toch „Iadô chël côl – Hinterm Hügel – Dietro la collina“ dl autur da La Pli Iaco Rigo. Valentina Kastlunger d’Al Plan é stada la regista dl drama che â la vera sciöche tema y olache le jüch danter i trëi lingac ladin, talian y todësch daidâ da capì damì i conflic danter les popolaziuns dl monn. Le toch mët en scena la crisa di valurs tradizionai, che à sciafié da suravire tan dî decà dal côl. Ci che é iadô le côl, chël é por l’autur la vera, che mët döt en prigo, mo che esist y cun chëra ch’an mëss se confrontè.
8 aturs y 10 corisc é sta i protagonisc dla sëra a Balsan y dles rapresentaziuns ch’é gnüdes fates dedô a Porsenù y a Bornech. Laprò êl ince aturs conesciüs sciöche Christine Lasta, Igor Horvat y Pietro Pilla, mo ince düc i atri â bele intan d’esperiënza söles sciables.
Por Valentina Kastlunger é le teater de Iaco stè „n’ocajiun da mëte adöm esperiënzes desvalies por realisé val’ de bel, che ne se tëm nia dal confrunt cun ci che vëgn pité fora dles valades ladines“. Deboriada cun Cristina Cavalli da Milan y Erika Castlunger da Corvara àra insigné ite le teater te n mëis, deperpo che Ludwig Rindler à imparè ite le cor che acompagnâ musicalmënter les scenes teatrales.
Le teater é gnü metü a jì dal’assoziaziun di artisc ladins EPL che à complì i 50 agn, cun le sostëgn dla Uniun di Ladins dla Val Badia.

Le grup de aturs y corisc che à metü en scena le toch de teater „Iado chël côl“.

Le mercui ai 28 de mà à i cronisc dla Val Badia tignì süa riuniun anuala por ti ciarè al liber de cronica impormò gnü fora y por fà sües valutaziuns. Cun dötes les bunes intenziuns da limité la grossëza dl "Sas dla Crusc" à le liber ince chësc ann superé les 600 plates, en pert ince ciodìche al é gnü injuntè tl’ultima pert le diare dl méde de Pescol Vijo Vittur (autur dl liber: Enneberg in Geschichte und Sage) y n articul sura le referendum di trëi comuns da Suramunt. Tone Gasser s’à surantut dla redaziun deboriada cun Giovanni Mischì. So laûr à garantì le bun garat dla publicaziun!
Tratan la riuniun él gnü fora che la cualité di tesc po tres ciamò gnì miorada y che l’ordinn te chël che les informaziuns vëgn reportades dess da l’ann che vëgn ester le medémo por vigni paîsc. Insciö saràl te n dagnì plü saurì da ciafè les informaziuns che an adora por ejëmpl por scrì la storia de na uniun, de na personalité o de n paîsc. Al é ince gnü alzè fora le debojëgn de mët tla cronica plü informaziuns sura l’economia (turism, artejanat, sorvisc y i.i.) de nosta valada, che sarà dassënn interessantes da ciarè do te vint o trënt’ agn.

Le vëndres ai 13 d'aurì à la Uniun di Ladins albü l'onur y le plajëi da presentè a n publich tan co mai numerus le liber "Larjëi - 1000 Jahre Bewirtschaftung der Lärche im Campilltal, Südtirol" metü adöm da Giovanni Mischì (test) y Roswitha Asche (dessëgns) cun l'aiüt de Günther Asche, l'óm de Roswitha, y de Ernst Detlef Schulze, diretur dl Max-Planck-Institut (BGC) da Jena. Pro la presentaziun che à doré oramai döes ores n'él nia mâ gnü splighé le laûr ch'é gnü fat por mëte adöm le liber, mo al é ince gnü presentè i dessëgns de Roswitha Asche te so format original y splighé avisa l'importanza che i larjëis à albü tla storia de nosta valada, sciöche resserva de lignan da frabiché, mo ince sciöche pastüra por i tiers y funtana de sostanzes da medejina che jô bun por curé tröpes maraties dles porsones y di tiers.

Les tröpes porsones ch'é rovades adalerch ala presentaziun dl liber nü à ascutè sö cun interès les relaziuns di auturs Giovanni Mischì, Günther Asche y Ernst Detlef Schulze.

I bosc de lersc mëss gnì zidlà y porchël taca süa esistënza ince adöm cun la colonisaziun di paîsc dla Val Badia. Ai à debojëgn de gnì curà por che ai ne crësces nia ite y le professur Schulze à splighé te na manira scëmpla y tlera sciöche ai alda da gnì curà por che süa esistënza pois gnì garantida inant. Bele le dé dan la presentaziun, ai 12 d'aurì, é n pice grup de mëmbri dl Consëi dla Uniun di Ladins y dl Ofize Parcs Naturai jü deboriada cui i verdabosc y le professur Schulze a fà n'escursciun tl larjëi da Lungiarü olache ai à podü odëi söl post ci che é gnü splighé tl liber.

Tratan l'escursciun tl larjëi à Giovanni Mischì y Ernst Detlef Schulze salpü da indiché i svilups dl bosch y à splighé avisa so ziclus.

Le mertesc ai 29 de mà à i cronisc dla Val Badia tignì süa riuniun anuala por ti ciarè al liber de cronica impormò gnü fora y por fà sües valutaziuns. Le "Sas dla Crusc" à bele da val' ann arjunt so limit de grossëza: le fotografè digital à da öna na pert daidé pro che les plates gniss plü beles y da corusc y che tres plü porsones podess se ciafè invalgó tla publicaziun. Ince i tesc pîta aldédaincö plü informaziuns co dandaìa y tröpes porsones da foradecà che ciafa le liber de cronica tla man dij che te so comun o te süa valada podessi mâ se somié val' tan de bel! Tratan la riuniun él indere impò gnü fora tler che dantadöt la cualité di tesc mëss ciamò gnì miorada y la desposiziun dles informaziuns deventè plü valìa danter n paîsc y l'ater. Insciö saràl te n dagnì ince plü saurì da ciafè les informaziuns che an adora por ejëmpl por scrì la storia de na uniun, de na personalité o de n paîsc. Porchël gnaràl ciamò tignì val' curs por i cronisc a na manira che ara vais plü saurì da laurè adöm y ciamò damì co ch'al n'é gnü fat cina sëgn.