| |
||
| Dessëgn animé "Lunca" |
| Lunca é n poet che vir tl rëgn dla Ladinia y so dejier plü gran foss chël de jorè. Nia dalunc da d’ël, söinsom n lëgn alt y döt
sëch virel te na tor Laurus, n striun da n bur carater. Al é
dala ria y dal blot stè su él ince deventè scialdi
n rî. Por passè le tëmp cöiel adöm te na lada
düc i lingac dl monn: cun val’ ingianada êl dagnora stè
bun da ti ai tó a düc chi che ti dô massa pücia
valüta. Vigni iade ch’al daurî spo sö süa lada,
aldîl la usc de zacai y a chë moda se sintîl n pü’
manco su!
Le dé dô dadoman ciafâ Lunca dan porta n dessëgn cun ël che jorâ ligher tl cîl. Laurus â spié Lunca te sü sonns y â capì che al se dejidrâ dassënn da ester bun de jorè. Te chël che Lunca s’â ot ti êl t’un iade cumparì Laurus te na niora de föm. Ël â spo tut tla man le dessëgn y ti â dè da capì che cun sü podëis êl bun de fà a na moda che Lunca podess finalmënter jorè, mo al mëssâ porchël ti scinché so lingaz ladin! Lunca odô ch’al ti gnô pité l’ocajiun
de süa vita y zënza ponsè sura plü co intan âl
azetè le barat. Laurus ê cuntënt. Al â striné
adalerch la lada olach’al tignî sö i lingac â damanè
Lunca bele damperfora dô le paiamënt: al mëssâ soflè
ite so lingaz tla lada. Apëna ch’al â albü rové
ê Laurus t’un colp sparì, avisa tan snel sciöche
al â fat da rové adalerch. Sciöche Lunca â dè
jö le lingaz à Lunca y döt le paesaje incëria pordü
so corù, deventan bel grisc. Laurus l’â ingianè.
Lunca â spo atira orü porvè sce al ê almanco bun de jorè y al porvâ da sbater sü brac, mo al ne ti ê nia ... Dessenè s’âl spo ponsè de jì a se tó zoruch le lingaz, mo co podôl pa fà da rové cina söinsom chël lëgn tan alt? Al â spo porvè da le taié cun süa picia britola y spo cun n manarin. Da odëi che ara ne jô a degöna moda âl tla finada ciamò porvè cun les termes y spo cun le füch, mo al ne ti ê nia... T’un iade ti êl spo tomé ite che al ess podü porvè de rumpì le strinët cun l’ega dl lech che n’â nia ciamò pordü so corù. Al â spo metü man de ti sciuré de chël’ega ados al lëgn y â odü che vigni toch che gnô bagné se desfajô demorvëia... Bel plan, a forza de sciuré ega ê le lëgn deventè tres plü bas, cina che la tor de Laurus ê rovada jö ia por tera. Le striun mët fora le cé da vider fora por odëi ci ch’al sozéd, mo te chël s’âl ciafè na lavada: le grisc ch’al â indos ê sparì y defata dô ince Laurus instës. Lunca s’â fat demorvëia de chël efet, mo sciöche le striun ê sparì â ince sü strinëc pordü la forza: la scatora s’â davert sö y i lingac â podü fora. Ince Lunca â indô ciafè süa usc cun chëra ch’al â indô podü mët man de baié... |
| Film sön DVD dal titul „Vita da paur tla Val Badia“; Andrea Lanzi (2006) |
| Les scenes contignüdes sön le DVD ch’i Ves presentun cun ligrëza, é gnüdes filmades y metüdes adöm cun cura y tröpa pasciun da Andrea Lanzi, n jonn de Cologne (BS) laurée de geografia afasciné dala munt y dala vita rurala. Le stüde universitar y l’ann da soldà che ël à fat te Südtirol l’à portè plü dlungia a porsones che vir dötaorela a contat cun la natöra, coltivan i ciamps por podëi spo cöie i früc ala fin dla buna sajun. L’autur à passè n valgügn agn, empröma te Vinschgau y spo a Pliscia, na picia fraziun de La Pli de Mareo, daidan deplü paurs pro sü laûrs da vignidé. Tratan le tëmp ch’al à passè a Pliscia, canche le laûr ti le cunzedô, àl orü documentè süa ativité da volontar, mo dantadöt ince i laûrs y la vita da paur che suravir dötaorela te n valgügn paîsc dla Val Badia tan co mai dominada dal bëgnester economich lié al turism.
|

![]()
![]()
![]()

![]()
![]()

![]()
