L‘Uniun Bal Popolar dla Val Badia é gnüda metüda sö tl 1985 da Adalbert Piccolruaz de Badia y Bruno Pizzinini da La Ila sot al patrozine dla Uniun di Ladins dla Val Badia y röia sëgn oramai damprò ai 20 agn d‘ativité. Tröc é stà chi che à fat pert de chësta uniun te chisc agn y tröc chi che s‘à tut la bria da insigné jö i aspiranc balarins che gnô man man pormez. Le pröm maéster da bal, canche la Uniun Bal Popolar dla Val Badia ê impormò gnüda metüda sö, ê stè Toni Senoner de Urtijëi. Le pröm presidënt ê stè le co-fondadù dla Uniun Adalbert Piccolruaz che à mantignì l‘inciaria cina dl 1998 canche al ê spo gnü lité Lois Kastlunger da La Ila. Ala fin dl 1998 ê i componënc dl‘Uniun Bal Popolar bele de 42, danter balarins, balarines y musiconc, che gnô n pü‘ da düc i paîsc dla valada. Bruno y Walter Pizzinini ê chi che insegnâ da balè, Lois Kastlunger y Sepl Dejaco sonâ i orghi da botuns y Bruno Pizzinini la chitara. Por 11 agn alalungia é Lois Kastlunger stè presidënt dl‘Uniun Bal Popolar dla Val Badia, cina dl 1999 canche al ti à passè le testimone a Günther Declara da San Ciascian (lité ai 14.12.99). Dal 1999 inant él Lois y Maria Angela Kastlunger che insëgna da balè; i musiconc é restà chi da denant. I mëmbri dl Consëi che é gnüs lità por la legislatöra dal 2002 al 2005 é: Claudia Campei (vize-presidënta, Badia), Richard Pitscheider (Badia), Albin Rubatscher (Badia), Carlo Pizzinini (Antermëia), Karin Dejaco (San Martin), Kassian Pezzedi (San Ciascian) y Lois Kastlunger (La Ila). Ala fin dl 2003 ê le grup metü adöm da 28 balarins y balarines. Sce le numer di balarins y dles balarine é gnü mënder da le confrontè cun chël di pröms agn d‘ativité, é le livel y la cualité di bals porchël jüs sö.

Vigni vare y vigni movimënt vëgn bele ponsà danfora: balarins y balarines mëss ester n grup che se vëgn bun!

Endöt vëgnel fat incër 30 proes al ann por imparè ite bai popolars che va dai plü scëmpli a chi plü complicà. I mëmbri dl Bal Popolar tòl pert a de vigni sort de festes y incuntades culturales y de intratenimënt, sides tla valada co ince foradecà. Implü se crüziel de mët a jì sëres de bal popolar davertes a düc. Le grup di „Schuhplattler” é metü adöm da düc i ëi balarins che s‘indüna ciamò a pert por les proes y por deplü rapresentaziuns ia por l‘ann. I mëmbri dl Bal Popolar tòl ince pert a deplü cursc de bal popolar che vëgn metüs a jì a livel provinzial, por podëi tres indô imparè val laprò. Fora dl‘ativité ofiziala vëgnel metü a jì sëres o iadi por stè adöm: val iade va düc deboriada cun la liösa da löna colma o cui schi o deboriada sö por munt, plü gonot vëgnel ince metü a jì jites, da d’altonn o da d’aisciöda y i.i. Ince sce la gran pert dl‘ativité dl Bal Popolar é al dédaincö conzentrada sön les festes y sfilades folcloristiches metüdes a jì dal’assoziaziun turistica, resta i fins de chësta uniun inant i medémi: l’Uniun Bal Popolar ciara de tignì sö y dè inant les manires tradizionales de balè y i bai popolars plü tipics dl raiun alpinn; ara mët a jì manifestaziuns y incuntades olache chi co à interès pò stè adöm en buna compagnia a ciantè, a balè y a se devertì; i mëmbri dess ester portadus vis de nosta cultura, de nostes tradiziuns y de nostes trohts; ai dess ciarè de dè inant la ligrëza por le bal popolar; la uniun dess avëi la poscibilité de tó pert a festes te nüsc paîsc, mo ince tl foresto por fà conësce nosta cultura foradecà y por conësce d’atres cultures y formes de bai popolars.
Danter les ocajiuns plü significatives olache le Bal Popolar é stè presënt ti ultims agn él da nominé la Festa de S. Zezilia al é stè protagonist, deboriada cun le Cor de Dlijia y la Müjiga da San Ciascian, de na manifestaziun popolara che à dër plajü (2003). Importanta é ince stada la partezipaziun ala manifestaziun “Danzando tra i popoli ladini – 2003” a Udine, ala “Gran Festa da d’istà” a Canazei (plü gonot), ala “Levico folk” a Levico Terme (tl 2002 y tl 2003), al “Alpenländisches Volkstanztreffen” a Salzburg (de mà dl 1999).

Werner Pescosta